Dobre szkoły proponują ciekawe i różnorodne zajęcia pozalekcyjne. Kółka zainteresowań, zajęcia sportowe, teatrzyki szkolne, grupy psychoedukacyjne. Dziecko może również korzystać z zajęć organizowanych poza szkołą w domach kultury, placówkach prywatnych, ośrodkach sportu i rekreacji itd. To wszystko pomaga we wszechstronnym rozwoju dzieci. Jednak, czy uczniowie mogą znaleźć czas na te zajęcia realizując zasadniczy "program" szkolny?
Co decyduje o tym, że młodzi ludzie chcą uczęszczać na te zajęcia? Moda, zainteresowania, sympatie, rodzina… A może konieczność jest powodem uczestnictwa w zajęciach nieobowiązkowych. Czy dzieci i młodzież (ale również i ich opiekunowie) wiedzą, czemu może służyć taka pozalekcyjna aktywność?
Czemu służą zajęcia pozalekcyjne
Głównym celem zajęć pozalekcyjnych jest rozbudzenie w dziecku zaciekawienia danym tematem - sprawienie, że dziecko będzie ciekawe tego, czego może dowiedzieć się na kolejnym spotkaniu, zainteresuje się nim. Z zaciekawień rodzą się zainteresowania, a te z czasem mogą mieć decydujący wpływ na wybór przyszłego zawodu czy pasji na całe życie.
Zajęcia dodatkowe mają też inne ważne zadania do spełnienia – wartościowe zajęcie wolnego czasu. W zależności też od rodzaju zajęć mogą one pomóc w uzupełnieniu braków w nauce lub przygotowywać do udziału w konkursach i olimpiadach, dostarczając wiedzę inną niż ta książkowa. Zajęcia sportowe pomagają w rozwoju ruchowym dziecka, zajęcia artystyczne z kolei rozwijają talent w danej dziedzinie (śpiew, taniec, gra na instrumentach).
Gama zajęć pozalekcyjnych w szkołach podstawowych, gimnazjalnych i ponad gimnazjalnych jest ogromna i momentami przypomina listę zajęć fakultatywnych znaną z amerykańskich collegów. Obejmuje ona koła przedmiotowe, zajęcia sportowe, grupy artystyczne, różnego rodzaju kluby, grupy działające pod patronatem ogólnopolskich organizacji takich jak PCK, PTTK. Spotkać można także działające na terenie szkół grupy psychoedukacyjne.
Radzenie sobie ze stresem
Zajęcia psychoedukacyjne są bardzo ważne i potrzebne w szkole. Rozwijają zdolności społeczne dzieci, uczą wchodzenia w kontakty, zachowań asertywnych, radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach trudnych, nazywania i wyrażania emocji. W ramach tych zająć prowadzone są treningi interpersonalne i dobrego słuchania. Zdobyte w ich trakcie umiejętność procentują w całym dalszym życiu dziecka.
Zajęcia wyrównawcze - wyrównywanie szans
Szkoły pomagają swoim uczniom nie tylko uporać się ze stresem na zajęciach psychoedukacyjnych, ale także wychodzą naprzeciw potrzebom dzieci z trudnościami w uczeniu się czytania, pisania i liczenia organizując zajęcia wyrównawcze. Zajęcia te są adresowane głównie dla uczniów szkół podstawowych. Udział w nich ma duże znaczenie dla dalszej pomyślnej edukacji dzieci, którym z trudem przychodzi opanowanie tak podstawowych wydawałoby się umiejętności. Dlatego też, jeśli nauczyciele podejrzewają ich wystąpienie u dziecka należy skorzystać z udziału w takich zajęciach.
Dzięki nim nie tylko sam uczeń, ale i jego rodzice otrzymają fachową pomoc i praktyczne wskazówki do pracy z dzieckiem w domu. Sam uczeń zaś zyska szansę na opanowanie umiejętności, bez których dalsza nauka jest niemożliwa lub znacznie utrudniona. Dla tych dzieci udział w tego typu zajęciach pozalekcyjnych to niemalże konieczność.
Kółka zainteresowań - rozszerzony materiał
Ale są również dzieci, dla których pobyt w szkolnej ławce jest męką z innego powodu. Radzą sobie one świetnie ze szkolnym materiałem, ale jest on dla nich nudny, nieciekawy, zbyt łatwy. To właśnie dla tych dzieci zdolnych są prowadzone specjalne zajęcia, które pozwalają im lepiej poczuć się w szkole, zaspokajają ich ciekawość, stawiają przed nimi problemy i zadania, które są niemal „uszyte na ich miarę”, pozwalają w pełni wykorzystać potencjał dziecka.
Cieszy, zatem fakt, że nauczyciele wychodzą naprzeciw oczekiwaniom swoich uczniów i ich rodziców. Wiele oczywiście zależy od pomysłowości samych nauczycieli, ale także od chęci uczniów, do których adresowane są te zajęcia. Bardzo ważna jest też zmiana w podejściu do zajęć pozalekcyjnych, które kiedyś obejmowały tylko zajęcia wyrównawcze i koła zainteresowań dla przyszłych olimpijczyków. Dziś każdy uczeń może znaleźć w bogatej ofercie swojej szkoły coś dla siebie.
Korzyści, które procentują przez całe życie
Mówiąc o zajęciach pozalekcyjnych należy wspomnieć o niekwestionowanych ich zaletach. Przede wszystkim dziecko poznaje ludzi o podobnych zainteresowaniach do niego, uczy się funkcjonować w grupie, nawiązuje znajomości, poznaje siebie – swoje pasje, zainteresowania, odnajduje swoje hobby, ale także odkrywa te obszary, które go nie interesują. Ponadto uczy się organizować sobie czas, dzieląc go między obowiązki i przyjemności, poznaje niezawodny sposób radzenia sobie ze stresem – wykonywanie czynności, które sprawiają radość, wyciszają umysł. Zajęcia dodatkowe wymagają innej aktywności niż te podczas szkolnych lekcji, zmuszają do kreatywności, twórczego myślenia, eliminują stres związany z lekcyjnym ocenianiem. Jest to jeden z najlepszych sposobów zapobiegania nudzie i wspomagania osobistego rozwoju.
Dzieci, które od najmłodszych lat były zaciekawione światem, wyrastają na ludzi o bogatej osobowości, mają więcej doświadczeń niż ich rówieśnicy, którzy koncentrowali się jedynie na nauce szkolnej, są bardziej wytrwali, kreatywni. Pnąc się po kolejnych szczeblach edukacji szukają w niej miejsca dla siebie, w czasie studiów zapisują się do organizacji studenckich i studenckich kół naukowych, w pracy nie grozi im wypalenie zawodowe, bo wiedzą jak redukować stres związany z pracą amatorskim uprawianiem sportu, czy sztuki. A na emeryturze nie liczą monotonnych dni i nie wyliczają listy schorzeń, lecz potrafią zorganizować sobie czas tak, by cieszyć się każdym dniem. Jedni uprawiają z zamiłowaniem ogródek, inni podejmują próby pisarskie, są też i tacy, którzy zajmują się wolontariatem lub podejmują dalsze kształcenie. Zatem wybór zajęć pozalekcyjnych to nie tylko inwestycja, która ma się zwrócić w postaci lepszej pracy, ale przede wszystkim sposób, by całe życie uczynić ciekawszym, bogatszym, lepszym.
Wybieraj z rozwagą
Jako rodzice pamiętajmy o jednej, najważniejszej rzeczy zajęcia pozalekcyjne maja być dla dziecka przyjemnością. Źle wybrane zajęcia, zamiast sprawić dziecku przyjemność, staną dla niego źródłem stresu. Zajęcia muszą też być dobrane do jego wieku i predyspozycji.
Poza tym wypełnianie całego tygodnia, wożenie dziecka z lekcji na lekcję, w atmosferze pośpiechu i nerwowości, może przynieść więcej szkody niż pożytku. Dziecko musi mieć też czas na zabawę i wypoczynek. Nadmiar obowiązków wywoła w nim opór. Jeśli zauważymy u dziecka takie objawy, jak nadpobudliwość, apatia, niechęć, rozkojarzenie i złość - może to być sygnał, że obowiązki przerastają jego możliwości.
Nie wszystkie zajęcia mogą dziecku odpowiadać, nie wszystkie też są właściwie prowadzone. Lepiej nie przesądzać z góry, że nie ma ono racji, gdy buntuje się przeciwko jakiejś formie aktywności pozaszkolnej.
Czasem trzeba też po prostu odpuścić. Niech dziecko ma możliwość spróbowania różnych rzeczy (nauki języków, plastyki, muzyki, zajęć sportowych), ale nie upierajmy się, gdy coś mu nie odpowiada. Zasada “zapłaciłem, musisz chodzić” tutaj się nie sprawdza.
Jak pokazały badania przeprowadzone w 2008 r. w ramach programu „Dni Odporności” wśród uczniów jednej ze szkół podstawowych , 65% przebadanych dzieci 3 razy w tygodniu uczęszczało na zajęcia dodatkowe. Jednocześnie ponad połowie uczniów brakowało czasu na odpoczynek. Tymczasem notoryczny brak czasu wolnego i przeciążenie pracą może prowadzić do narastania poziomu zmęczenia i w konsekwencji spadku odporności.
2010-01-23 
