Edula

Jak muzyka wpływa na dziecko

data: 2010-04-19

Muzyka jest jednym z bardzo wielu czynników mających znaczący wpływ na rozwój dziecka. Zadanie wprowadzania dziecka w świat muzyki – początkowo prostej, z czasem zaś trudniejszej – leży po stronie zarówno nauczycieli jak i rodziców.Od nauczyciela bowiem zależy z jaką muzyką dziecko będzie miało kontakt. Rolą rodzica jest natomiast dostrzeżenie w dziecku zainteresowań około muzycznych.

Najczęściej dzieci już  w drugim czy trzecim miesiącu życia przejawiają wyraźne zainteresowanie dźwiękami. Płaczą kiedy słyszą muzykę, lub gdy zostaje ona wyłączona.  Potrafią też wyrażać swoje zadowolenie (bądź jego brak) po usłyszeniu np. dźwięku jaki wydaje konkretny instrument. Tego typu zdolności  sukcesywnie rozwijają się w dalszych miesiącach życia, aby w wieku dwóch lat dziecko powoli powtarzało pierwsze, proste motywy muzyczne, choć zdecydowanie intensywniej widać to u dzieci w wieku trzech i czterech lat, które zaczynają powoli odczuwać potrzebę muzykowania i rytmizowania.

Kiedy dziecko zdobywa umiejętności związane z poruszaniem się i funkcjonowaniem w świecie, jednocześnie odczuwa też pierwsze proste rytmy, na które najczęściej reaguje podrygiwaniem i typowym dziecięcym tańcem.Zdarza się, że maluchy wykazują również potrzebę słuchania muzyki, mimo to że nie są w stanie np. zrozumieć  pełnej treści  utworu, są skoncentrowane i zadowolone.

U przedszkolaków można już określić  stopień słuchu muzycznego wynikający głównie z poczucia rytmu, umiejętności – przynajmniej częściowego -  zapamiętywania dźwięków i zainteresowań muzycznych. Dzieci wyraźnie lubiące muzykę najchętniej uczestniczą we wszelkich formach aktywności związanych z połączeniem recytowania, śpiewu i tańca. Powoli też piosenki w dziecięcym wykonaniu nie są jedynie rytmicznym powtarzaniem słów, ale stają się bardziej melodyjne. Na zajęciach przedszkolnych lub dodatkowych uwidaczniają się wyraźne różnice między poziomem rozwoju muzykalności poszczególnych dzieci. Zwykle jednak sześciolatki mają już  świadomość muzyczną, chociaż nie potrafią określić dlaczego podoba im się akurat ten a nie inny utwór.

Dlatego właśnie zwykle na nauczycielce w przedszkolu spoczywa największy obowiązek związany z rozwijaniem  zdolności muzycznych dziecka, które w początkowych etapach życia już się ukształtowały.
Jednak warto wiedzieć, że w okresie dziecięcego rozwoju następują zwykle trzy kryzysowe momenty, w których uzdolnienia dziecka mogą zanikać. Zwykle tego typu kryzys dotyka dzieci w wieku:

• około trzech lub czterech lat
• około dziewięciu lat
• w okresie dojrzewania

Nie ulega jednak wątpliwości, że wpływ muzyki na dziecięcy rozwój jest ogromny. Przede wszystkim dlatego, że muzyka kształtuje wrażliwość na piękno, rozwija wyobraźnię i  staje się formą ekspresji. Ponadto uczy też słuchania i słyszenia oraz samodzielności oceny tego, co dziecko widzi i słyszy.

Warto wspomnieć, że wychowanie muzyczne ma również wpływ na rozwój emocjonalności dziecka, bowiem pozwala uzewnętrznić dziecku to, co czuje a nie potrafi jeszcze określić słowami. Ponadto muzyka to także relaks i odprężenie.

Dzieci w pierwszych kilku latach życia kierują się jedynie osobistą przyjemnością, którą wywołują różne bodźce.  Dlatego w rozwoju muzycznym dziecka tak ważne są pierwsze doświadczenia z tego zakresu.  Zatem powinno się eliminować z dziecięcego otoczenia dźwięki nieprzyjemne, zbyt głośne, jednocześnie pozwalając maluchowi na poznawanie dźwięków, które wyraźnie  wzbudzają w dziecku zainteresowanie, a co za tym idzie w efekcie nakłaniają dziecko do powtarzania, odtwarzania zasłyszanej muzyki. Doświadczenia dziecka zdobyte w ten sposób często decydują o rozwoju nie tylko zdolności muzycznych, ale twórczego myślenia i odbierania świata w ogóle.

Duże znaczenie ma jednak nie tylko nauka muzyki jako takiej, ale także inne formy aktywności wynikające z naturalnych ludzkich potrzeb, jak choćby potrzeba ruchu. Nie od dziś wiadomo, że trwanie w ciągłym bezruchu powoduje dyskomfort, a w efekcie dziecko nie przyswaja żadnych informacji. Dlatego na zajęciach powinna być zachowana równowaga poprzez wprowadzenie i wymieszanie  takich elementów jak: ruch przy muzyce, śpiew indywidualny i zbiorowy, wspólna gra na instrumentach, improwizacje i taniec oraz wszelkie inne formy sprzyjające rozwojowi zarówno intelektualnemu jak i  motorycznemu dziecka.

Warto także wspomnieć, że proces  kształcenia słuchu i umiejętności słuchania wpływa również na rozwój mowy, bowiem dzieci, które źle słyszą najczęściej mają widoczne problemy z czytaniem, a także z rozumieniem sensu poszczególnych słów. Rozsądny nauczyciel będzie zatem potrafił poprowadzić zajęcia w taki sposób, aby wszystkie elementy miały swoje odzwierciedlenie. Będzie szanował uczniów i pozwoli im improwizować  w trakcie lekcji, zachowywać się spontanicznie. To bowiem da dzieciom szansę na przełamanie nieśmiałości, która może pojawić się podczas lekcji o charakterze artystycznym. Pokonanie nieśmiałości pozwoli uczniom na rozwinięcie swoich zdolności muzycznych.

Autor: Małgorzata Pielka